Vượt bức tường bằng thang dựng đứng

Quả thật, lâu nay Sơn Đoòng trong tâm trí của tôi chỉ là những hình ảnh và mô tả trên các phương tiện truyền thông. Trước khi vào Sơn Đoòng, tại đại bản doanh của Oxalis, ông Howard Limbert – chuyên gia hang động hàng đầu – đã nói, “độ lớn của hang được căn cứ vào dung tích 38,5 triệu mét khối, điểm cao nhất trong tối hơn 200m, rộng nhất 150m, dài 9km. Tuổi hang vào khoảng 2,9 triệu năm, trong khi tuổi đá lên đến 450 triệu năm và được coi là khối đá vôi già nhất Đông Nam Á”.

Tại khu vực trước cửa hang, đội ngũ chuyên gia và porter đã đợi sẵn và gắn lên mũ chúng tôi hệ thống đèn chiếu sáng chuyên dụng để soi đường bắt đầu xuyên sâu vào hang động. Con dốc khá sâu, chừng vài chục mét dẫn chúng tôi đi sâu vào cửa hang. Một thế giới khác bắt đầu hiện lên trong mắt chúng tôi khi bắt đầu xuất hiện những cột thạch nhũ khổng lồ.

Ngay tại cửa hang, chuyên gia thám hiểm người Anh John Palmer đã quán triệt chúng tôi là khi vào hang phải bám chỉ đường hướng dẫn màu xanh để đi theo một tuyến đường cố định chứ không được đi ra ngoài khu vực chỉ dẫn vì sẽ ảnh hưởng đến hệ thống thạch nhũ.

Điều khiến chúng tôi thú vị nhất khi bước sâu vào lòng Sơn Đoòng chính là trong bóng tối với một hệ sinh thái đặc biệt như vậy vẫn có những sinh vật tồn tại. Tiến sâu vào trong, chúng tôi bắt gặp một bộ xương sơn dương đã hóa thạch in hình trên nền thạch nhũ. Theo các chuyên gia, bộ xương hóa thạch trên có cách đây chừng vài trăm năm. Trên đường đi, chúng tôi bắt gặp những “viên ngọc trai” có hình dáng tròn nhỏ nhìn rất bắt mắt, đây là những tinh thể canxi được bao bọc những hạt cát nhỏ được hình thành qua hàng vạn năm.

Cách khu vực này chừng 15m, các chuyên gia đã đợi sẵn chúng tôi và hành trình vượt qua Bức tường Việt Nam chính thức bắt đầu. Tính từ cổng hang vào đây dài khoảng 600m. Tại đây, hệ thống dây đai an toàn đã được chuẩn bị sẵn. Theo các chuyên gia, để vượt qua Bức tường Việt Nam phải qua 2 đoạn, đoạn 1 dài 65m với độ dốc 45 độ. Tại đây, các trợ lý an toàn tiến hành móc dây đai, móc khóa các thiết bị cho chúng tôi để tiến hành di chuyển xuống sâu 65m.

Chúng tôi lần lượt bám vào một dây đi dần xuống “bức tường”. Tôi thấy “lạnh xương sống” khi một mình nỗ lực bươn bám vào sợi dây để dò dẫm leo xuống bức tường dài 65m với độ dốc 45 độ. Sau chừng 5 phút nỗ lực, tôi đã đặt chân xuống điểm dừng chân đầu tiên. Tại đây, trợ lý an toàn lại đổi dây đai để chúng tôi tiếp tục di chuyển xuống khu vực đỉnh thang bằng cách đi men vách đá có chiều dài 10m, rộng 5m. Tại đây là một thang chuyên dụng rất đặc biệt dài 40m dẫn xuống nền hang Sơn Đoòng và chính là chân của “Bức tường Việt Nam”. Thang được dựng theo phương thẳng đứng, có độ nghiêng khoảng 70 độ và được cố định bằng dây chuyên dụng; đỉnh thang được cố định vào các móc khóa.

Bình thường khi con nước xuống, đây là dòng sông cạn có thể lội bộ hoặc bơi qua được nhưng thời điểm khi chúng tôi vượt “Bức tường Việt Nam” xuống đây thì nước dâng rất cao không thể dùng thuyền tiếp tục đi sâu vào trong lòng hang được nữa. Từ phía dưới chân “Bức tường Việt Nam” nhìn lên cao tôi thật sự choáng ngợp với mảng thạch nhũ khổng lồ có bề mặt thẳng đứng, trơn nhẵn không một khấc tì và ẩm ướt. Do không thể tiến sâu vào trong lòng hang vì nước dâng rất cao, chúng tôi quyết định vượt qua lại “Bức tường Việt Nam” để trở về. Mọi việc trở nên rất suôn sẻ từ sự chuyên nghiệp của đội ngũ chuyên gia an toàn kết hợp với sự nỗ lực hết mình trong một thử thách được xem là lớn nhất từ trước đến nay của chúng tôi.

Không ảnh hưởng nhiều đến di sản?

Cách đây vừa đúng 1 năm, ông Howard Limbert – chuyên gia hang động thuộc Hiệp hội Hang động Hoàng gia Anh – đã vinh dự nhận Huân chương Lao Động hạng Ba của Nhà nước Việt Nam vì đã có thành tích thám hiểm, khảo sát và nghiên cứu hang động ở VQG Phong Nha – Kẻ Bàng để giới thiệu ra thế giới và giúp tỉnh Quảng Bình khai thác hang động phục vụ du lịch. Howard Limbert đã có 27 năm sinh sống tại Phong Nha – Kẻ Bàng để nghiên cứu hệ thống hang động nơi đây.

Gặp Howard Limbert sau chuyến trở về từ Sơn Đoòng, thấy ông buồn hơn hẳn mọi khi. Hỏi, ông nói ông buồn thật. Rồi ông kể lại thời điểm ông gặp Đại tướng Võ Nguyên Giáp vào năm 1992, khi kể về Phong Nha – Kẻ Bàng, về hệ thống các hang động nơi đây, Đại tướng đã dặn dò ông rằng, khai thác hang động để phát triển du lịch phải đi đôi với việc bảo tồn hang động. Hiểu được tâm nguyện Đại tướng, từ đó đến nay ông luôn thực hiện đúng như lời dặn dò và chưa một lần, dù là trong ý nghĩ, chuyện xâm hại di sản.

Ông nói, gần đây khi UBND tỉnh Quảng Bình cho phép khai thác thử nghiệm tuyến du lịch “Chinh phục Sơn Đoòng – hang động lớn nhất thế giới” theo lộ trình mới bằng cách lắp thang vượt “Bức tường Việt Nam”, đã có nhiều ý kiến phản biện rằng như vậy là xâm hại nghiêm trọng đến di sản, ông rất buồn. Ông nói, để tư vấn triển khai phương án, ông đã làm việc với đại diện UNESCO và UNESCO ủng hộ phương án này. Phương án này không hề ảnh hưởng nghiệm trọng đến di sản mà ngược lại, nó mang lại hiệu quả tổng thể cho việc phát huy giá trị những giá trị di sản đang có.

Thứ nhất, nó bảo đảm an toàn cho du khách khi thăm quan hang Sơn Đoòng mà xảy ra sự cố như nước dâng đột ngột hoặc rủi ro về tai nạn thì tuyến đường vượt Bức tường Việt Nam để ra khỏi hang trở về là tuyến đường nhanh nhất, chỉ vài tiếng đồng hồ là trở về lại được trung tâm xã Sơn Trạch; thứ 2 vì đây là tuyến đường ngắn nhất dẫn đến Sơn Đoòng nên nó rút ngắn được lộ trình khám phá, từ đó giảm được thời gian du khách lưu trú nên giảm thiểu được mức độ tác động đến di sản, vì bình thường khi khám phá Sơn Đoòng bằng tuyến đường cũ, khi vào sâu lòng hang gặp Bức tường Việt Nam thì du khách phải quay trở ra lại bằng con đường cũ, mức độ tác động sẽ tăng lên gấp đôi.

Nói về hệ thống các móc dây đai an toàn và thang, ông Howard Limbert cho biết các vít chỉ rộng 1cm được khoan sâu 10cm vào khối đá cứng, khi không dùng có thể tháo ra với diện tích rất nhỏ nên không ảnh hưởng nhiều đến di sản, trong đó có việc tận dụng 15 lỗ đã khoan cố định phục vụ việc nghiên cứu, thám hiểm từ năm 2010.

Đại diện Sở Văn hóa Thể thao tỉnh Quảng Bình – ông Nguyễn Mậu Nam khẳng định, sau chuyến khảo sát thực tế có thể khẳng định rằng, việc lắp thang vượt Bức tường Việt Nam để thám hiểm Sơn Đoòng là có tác động đến di sản nhưng mức độ tác động không lớn, nằm trong giới hạn cho phép.

Cùng chung quan điểm, ông Đặng Minh Hùng – Chi cục Phó Chi cục Kiểm lâm tỉnh Quảng Bình – cho biết, phương án trên là phù hợp để tiết kiệm thời gian và chi phí khi chinh phục Sơn Đoòng và giảm thiểu mức độ tác động đến di sản.

Về góc độ khoa học, TS Nguyễn Đức Lý – GĐ Sở KHCN tỉnh Quảng Bình – cho biết, mọi hoạt động của con người đều ảnh hưởng đến di sản nhưng quan trọng là mức độ đến đâu. Qua thực tế cho thấy trước đó Hiệp hội Hang động Hoàng gia Anh đã thực hiện các lỗ khoan nhưng các lỗ khoan đó không ảnh hưởng nhiều đến giá trị di sản nhưng nó bảo đảm được vấn đề an toàn cho du khách và các nhà khoa học khi đến đây thám hiểm và nghiên cứu, sự xâm hại đến di sản là vô cùng bé và có thể chấp nhận được.

Nguồn: laodong.com.vn

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here